GENEALOGIA


Genealogia jest jedna z nauk pomocniczych historii która zajmuje się badaniem więzi rodzinnych w obrębie najbliższych, na bazie zachodzącego między nimi pokrewieństwa i powinowactwa . W szczególności przedmiotem zainteresowania genealogii jest rodzina, jej pochodzenie, historia oraz wzajemne relacje pomiedzy osobami należącymi do danej rodziny jak również losy i relacje pomiedzyi ch poszczególnmi członkami.

Badania genealogiczne prowadzi się na podstawiek nkretnych źródeł, zwłaszcza metryk urzędowych swieckich i kościelnych. Po ustaleniu podstawowych faktów genealogicznych sporządza się tablice genealogiczne które w sposób przejrzysty ukazują relacje między członkami rodziny. Do tego służy również drzewo genealogiczne. Efekt badań może przyjąć również postać innych publikacji papierowych (np. książka, skrypt, artykuł), a współcześnie także elektronicznych

Prowadzeniem badań genealogicznych zajmuje się genealog. Może to być genealog zawodowy, traktujący genealogię jako zawód, lub genealog-amator, zajmujący się głownie genealogia rodziny.

Podstawą genealogii jest istnienie różnie nazywanych więzi rodzinnych (w różnych wyrażeniach: więzy, więzi, węzły, relacje, stosunki, związki – krwi, rodzinne, genealogiczne). Stosunki genealogiczne pomiędzy osobami co do zasady mają charakter biologiczny (genetyczny, naturalny, faktyczny). Na tej podstawie powszechnie przyjmuje się, że źródłem więzów krwi jest filiacja rozumiana jako pochodzenie zstępnych dzieci od pary wstępnych rodziców. Rodzinę tworzą również osoby związane poprzez koicję, tj. związek (małżeński lub nieślubny) kobiety i mężczyzny celem posiadania potomstwa.

Prawnym odpowiednikiem genealogicznej filiacji i koicji są odpowiednio pokrewieństwo zachodzące między osobami posiadającymi co najmniej jednego wspólnego przodka oraz powinowactwo zachodzące między krewnymi jednego małżonka a drugim małżonkiem. Pokrewieństwo i powinowactwo oblicza się w stopniach i liniach.

Przedmiotem zainteresowania genealogii jest rodzina, którą w zależności od cząstkowej definicji może być:

  • rodzina mała (monogamiczna, jednopokoleniowa), złożona z pary rodziców wychowujących wspólne dzieci oraz tych dzieci,
  • rodzina wielopokoleniowa, uzupełniona o innych krewnych żyjących we wspólnym gospodarstwie domowym (tj. dziadków, wnuki),
  • rodzina wielka, złożona z ogółu jej członków związanych pokrewieństwem lub szerzej także powinowactwem.

Zdarza się, że w rodzinie pojawiają się osoby, z którymi pozostałe nie są związane pokrewieństwem. Nie ma wątpliwości, że w zakresie zainteresowania genealogii pozostają osoby powinowate, wchodzące do szeroko rozumianej rodziny poprzez akt małżeństwa z jednym z członków „prawdziwej” rodziny. W szerszych ujęciach dotyczy to także szeregu skoligaconych ze sobą osób i rodzin, dla których ciąg kolejnych koicji wyłącza dalsze relacje spod pojęcia powinowactwa i klasycznego ujęcia rodziny (np. rodzeństwo bratowej męża osoby X nie należy do tradycyjnie rozumianej rodziny tej osoby). Do koligacji takich należy również pojęcie tzw. rodzeństwa przybranego. W badaniach historycznych dalekie koligacje nie stanowią przeszkody ku zajmowaniu się powiązaniami o charakterze rodzinnym, wręcz przeciwnie, zwłaszcza w dynastiach rodów panujących, są przedmiotem żywego zainteresowania.

Prawdziwe wątpliwości co do zakresu genealogii pojawiają się w przypadku:

Rozstrzygnięcie tych wątpliwości musi pozostawać indywidualną decyzją genealoga, choć podlegać może ocenie osób (nie)znajdujących się na szeroko rozumianym drzewie genealogicznym.

Praca genealoga polega na odszukiwaniu w materiałach źródłowych potrzebnych informacji, ich konfrontacji i weryfikacji. Odnajdywanie kolejnych źródeł, faktów, a więc osób i rodzin, następuje według jednej z przyjętych metod badań:

  • metoda retrogresywna – szukanie bądź rekonstrukcja nieznanych faktów wcześniejszych na podstawie znanych faktów późniejszych (szukanie przodków),
  • metoda prospektywna – szukanie faktów późniejszych, które miałyby się pokryć ze znanymi faktami z czyjejś przeszłości (szukanie potomków znanego protoplasty).

Nową metodą badań genealogicznych jest genetyka genealogiczna oparta na badaniach DNA. Jest to nowa metoda, ale z pewnością pozwala wykluczyć filiacje lub wskazać ich duże prawdopodobieństwo i ewentualnie może pomóc odnaleźć tych nieznanych krewnych, którzy również poddali się takim badaniom oraz upublicznili swoje wyniki.

Bibliografia

Wikipedia i Linki zewnętrzne